Bugün, 30 Haziran 2025.
SEFiA İklim Gündemi’nin yeni sayısına hoş geldiniz…
Bu sayıda, Banking on Climate Chaos (BOCC) Koalisyonu tarafından hazırlanan İklim Kaosu Bankacılığı: Fosil Yakıt Finansmanı 2025 başlıklı raporu inceliyoruz.
‼️Zeytinlikleri, köyleri, doğal alanları ve koruma alanlarını tehdit eden maden yasa tasarısı TBMM Genel Kurulu’nda.
Binlerce yıllık kadim zeytinliklerin yok edilmesine, köylerin yerinden edilmesine, koruma alanlarının ve doğal alanların tahrip edilmesine neden olacak yasa tasarısının geri çekilmesini talep ediyoruz!
Yorum ve geri dönüşlerinizi bekliyoruz!
Keyifli okumalar,
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) için, hükümetler katkılarıyla, 2026-2027 yılları arasında 81,5 milyon euroluk (2024-2025 dönemine göre %10 artış) çekirdek bütçe sağlanması üstüne anlaşmaya varıldı.
Çin ve ABD: Çin, bütçeye olan katkısını anlaşma kapsamında bir önceki döneme göre %5 artırdı. ABD ise, Trump yönetiminin iklim fonlamasını durdurmasına rağmen, fon için önceki döneme kıyasla %22’lik daha büyük bir pay ayırdı.
Bir adım geriden: Son yıllarda Çin ve ABD gibi büyük bağışçıların zamanında ödeme yapmaması nedeniyle kurum ciddi bir bütçe açığıyla karşı karşıya kalmış, bu da kurumu maliyetleri kısmaya yöneltmişti.
Fakat: Gelişmekte olan ülkeler için iklim finansmanını artırmaya yönelik yol haritasının nasıl olması gerektiği konusundaki belirsizlikler hâlâ geçerli. Gelişmekte olan ülkeler, 1,3 trilyon doların tamamen yeni fonlardan oluşmasını (büyük ölçüde hibe şeklindeki kamu finansmanı) ve başka bütçelerden yeniden etiketlenmiş finansman olmamasını talep ediyor.
Global Energy Monitor’ın (GEM) gerçekleştirdiği analiz, kapatılan kömür madenlerini güneş enerjisi santrallerine dönüştürmenin 2030 yılına kadar dünya çapında 300 GW yenilenebilir enerji ekleyebileceğini ortaya koyuyor. 2020 yılından bu yana dünya genelinde kapatılan 312 açık kömür madeniyle 2030 yılına kadar kapanması muhtemel 134 maden bulunuyor. Bu madenlerin kapladığı toplam alan 5.820 kilometrekare.
Adil geçiş: GEM, kömürden güneşe geçiş yapılacak alanlarda imalat, toptan ticaret ve dağıtım ile profesyonel hizmetler sektörlerinde 259.700 kalıcı iş ve ayrıca 317.500 geçici ve inşaat işi olmak üzere toplamda yaklaşık 577.200 iş (kömür endüstrisinin 2035’e kadar kaybedeceği tahmin edilen işçi sayısından daha fazla) yaratılabileceğini tahmin ediyor.
Düşünce kuruluşu Ember’in yeni çalışması, Türkiye’de güneş enerjisi kurulu gücünün büyümesinin önündeki en büyük engellerden biri olan şebeke bağlantı kısıtlarının rüzgâr ve hidroelektrik santrallerine eklenecek hibrit güneş santralleri sayesinde aşılmasının mümkün olduğunu gösteriyor.
Veriler: Raporda, mevcut yüksek kredi faiz oranları baz alınarak geliştirilen metodolojiye göre, Türkiye’deki hibrit güneş potansiyelinin bugün için 8 GW seviyesinde olduğu hesaplandı. Bu, Türkiye’de mevcut kurulu güneş gücünü %35 artırabilecek bir kapasite anlamına geliyor. Finansman koşullarının iyileşmesi durumunda ise bu potansiyelin 25,6 GW’a kadar çıkabileceği öngörülüyor.
Türkiye, çok taraflı kredi kuruluşu İklim Yatırım Fonu’nun (CIF) sanayi kaynaklı emisyonları azaltmaya yönelik 1 milyar dolarlık Sanayi Karbon Azaltım Yatırım Programı’ndan yararlanmak üzere seçtiği 26 ülkeden biri oldu. Söz konusu ülkeler, endüstri sektörlerinin karbondan nasıl arındırılacağına ilişkin ayrıntılı bir plan oluşturmak üzere yatırımcılarla birlikte çalışacak.
Ayrıntılar: Ülkelerin hepsi CIF’in söz konusu programı kapsamında ucuz finansmana erişebilecek. Program, finansmanın tamamının önemli özel sektör ortak yatırımları çeken projelere, asgari %50 tahsisle yönlendirilmesini sağlıyor.
Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü’nün (OECD) “Küresel Kuraklık Görünümü: Eğilimler, Etkiler ve Daha Kurak Bir Dünyaya Uyum Sağlama Politikaları” başlıklı yeni raporuna göre, son 120 yılda küresel çapta kuraklıktan etkilenen kara alanı iki katına çıktı.
Öte yandan: Dünya üzerindeki kara alanlarının %37’sinde 1980 yılından beri önemli düzeyde toprak nemi kaybı yaşandı. Dünya genelindeki su çekiminin %75’inden fazlasını sağlayan yer altı suyu kaynaklarının %62’sinde 2000 yılından beri su seviyeleri düşüş gösteriyor.
Banking on Climate Chaos (BOCC) Koalisyonu tarafından hazırlanan İklim Kaosu Bankacılığı: Fosil Yakıt Finansmanı 2025, başlıklı rapor yayımlandı. Rapor, Paris Anlaşması’nın kabulünden bu yana dünyanın en büyük 65 bankasının fosil yakıt finansmanının 7,9 trilyon dolara ulaştığını ortaya koyuyor. 65 banka arasında ise ilk sırada 192,3 milyar dolarlık yatırım ile JPMorgan Chase yer alıyor.
Neden önemli? Özellikle bankalar gibi geniş sosyal ve ekonomik görevleri olan finans kurumlarının, enerji dönüşümüne öncelik etmesi bekleniyor. Finanse edilen sektörlerin iklim üstündeki etkileri bu kapsamda önem arz ediyor. Fakat yapılan çalışmalar, bankaların fosil yakıt finansmanına devam ettiğini ve böylece iklim kaosunu pekiştirdiğini gösteriyor.
Raporun kapsamı: BOCC tarafından hazırlanan rapor, iklim aciliyeti karşısındaki finansörleri ortaya çıkarmayı hedefliyor. Bunun için dünyanın en büyük 65 bankasını analiz ediyor. Her bir bankanın kurumsal kredilendirme ve taahhüt işlemlerine finansal katılımını değerlendiriyor. Fosil yakıt finansmanı ve fosil yakıtların yaygınlaşmasına odaklanıyor. Analizin büyük bir kısmı 2021 – 2024 dönemini kapsıyor.
Öne çıkan bulgular
Küresel çapta en büyük 65 banka, 2024 yılında fosil yakıt sektöründe faaliyet gösteren şirketlere 869 milyar dolar tutarında finansman sağladı.
Küresel çapta en büyük 65 banka, 2024 yılında fosil yakıt üretimi ve altyapısını genişleten şirketlere 429 milyar dolar taahhüt etti.
Bu raporda ele alınan 65 bankanın 45’i 2023’ten 2024’e kadar fosil yakıt finansmanını artırdı. Bu raporda yer alan 65 bankanın 48’i 2023’ten 2024’e kadar fosil yakıt genişleme finansmanını artırdı.
2024 yılında fosil yakıt kullanımını en çok finanse eden ilk 5 banka şu şekilde sıralandı: JPMorgan Chase (53,5 milyar dolar)i Bank of America (46 milyar dolar), Citigroup (44,7 milyar dolar), Mizuha Financial (40,3 milyar dolar), Wells Fargo (39,3 milyar dolar).
2021 yılından bu yana fosil yakıt kullanımını en çok finanse eden ilk 5 banka şu şekilde sıralandı: JPMorgan Chase (192,3 milyar dolar), Citigroup (160,7 milyar dolar), Bank of America (158,9 milyar dolar), , Mizuha UFJ Financial (155,3 milyar dolar), Mizuha Financial (150,9 milyar dolar).
SEFiA İklim Gündemi ekibi olarak takip ettiğimiz değerlendirme yazılarını ve diğer önemli gelişmeleri derliyoruz.
