SEFiA Çelik Gündemi #17: Yeşil çelik yatırımları hızlanıyor, talep geride kalıyor

Çelik Gündeminde Öne Çıkan Gelişmeler

Avrupa Çelik Birliği (EUROFER), Avrupa’daki çelik tüketimi görünümünü aşağı yönlü revize etti. 2025 yılında çelik talebinde beklenen toparlanmanın jeopolitik belirsizlikler ve yavaşlayan ekonomik aktivite nedeniyle daha zayıf ve gecikmeli olacağı öngörülüyor.

• Ayrıntılar: Başta inşaat ve otomotiv olmak üzere çelik kullanan ana sektörlerdeki talep durgunluğu devam ediyor. Süregelen yüksek enerji fiyatları ve enflasyonist baskı, hem üreticilerin maliyetlerini artırıyor hem de tüketici talebini zayıflatıyor. Avrupa pazarı, Birlik dışından gelen ve genellikle daha düşük fiyatlı olan çelik ithalatının baskısı altında kalmaya devam ediyor. Bu durum, Avrupalı üreticiler için zorluk yaratıyor.
  
  

Eurometal’in haberine göre Avrupa’da yeşil çelik talebi, üreticilerin büyük yatırımlarına rağmen oldukça yavaş ve beklentilerin altında kalıyor. Üreticiler yeşil dönüşüm için milyarlarca avro yatırım yaparken, piyasanın bu ürünleri henüz istenen düzeyde benimsemediği belirtiliyor. Alıcıların, yeşil çelik için istenen fiyat farkını ödemeye isteksiz olmasının ve kimin bu ek maliyeti üstleneceği konusundaki belirsizliğin talebi frenleyen en önemli etkenlerden biri olduğu değerlendiriliyor.

• Çözüm: Haber dâhilinde yeşil çeliğe geçişin hızlanması için ya düzenleyici zorunlulukların (örneğin devlet tarafından getirilen kotalar veya teşvikler) artması ya da son tüketicinin bu ürünler için daha fazla ödemeyi kabul etmesi gerektiği vurgulanıyor.
  
  

Türkiye merkezli çelik üreticisi Erdemir, 2025 yılı sermaye harcamalarında en büyük payı yeşil dönüşüm odaklı –enerji verimliliğini artırmak, su tüketimini azaltmak ve üretim süreçlerini karbonsuzlaştırmak başlıklarını kapsayan– projelere ayıracak.

• Projeler: Erdemir’in tesislerini modernize etme ve karbon yakalama, kullanma ve depolama (CCUS) gibi yeni teknolojilere yatırım yapma planları olduğu belirtiliyor. Ayrıca, üretimde hidrojen kullanımı gibi yenilikçi yöntemler de araştırılıyor.
  
  

Lüksemburg merkezli çelik üreticisi ArcelorMittal, Almanya’daki iki fabrikasını karbon nötr üretime geçirme planlarını, ülkenin enerji maliyetlerinin çok yüksek olması nedeniyle iptal ettiğini duyurdu. Böylece şirket 1,5 milyar dolar tutarında kamu sübvansiyonunu reddetme kararı aldı.

• Neden önemli? Şirketin bu kararının önceki hükümetin başlattığı yeşil hidrojen stratejisine gölge düşürdüğü ve ithalatı artırarak tüm Avrupa çelik endüstrisine zarar vereceği değerlendiriliyor.
  
  

Polonya Sanayi Bakanlığı tarafından hazırlanan Çelik Sektörü Eylem Planı, ülkede enerji üretiminin büyük bir kısmının hâlen kömür bazlı kaynaklardan sağlandığını, iş yapma maliyetlerinin yüksek olduğunu ve Polonyalı çelik üreticilerinin yabancı rakiplerine kıyasla çok daha zor durumda olduğunu ortaya koyuyor.

• Öne çıkan maddeler: Eylem planı kapsamında sektörde düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçişi desteklemek üzere metalurji araştırma ve geliştirme faaliyetlerine özel bir fon oluşturulacağı belirtiliyor. Öte yandan hurda ihracatını kolaylaştırmak ve yerli çelik üreticilerinin rekabet gücünü artırmak üzere, sektörün Ulusal Vergi İdaresi tarafından uygulanan bir ticaret önlemi olan SENT sisteminden çıkarılması planlanıyor.
  
  

Almanya merkezli çelik üreticisi Salzgitter Group, İsveçli otomotiv üreticisi Volvo Cars ile kapalı döngü kurarak ortaklığını genişlettiğini ve hâlihazırda yüksek kaliteli yassı çelik tedarik ettiği firmaya 2026 yılında çelik hurda tedarik edeceğini duyurdu.

• Nasıl? Salzgitter, tek vagonlu bir sistem kullanarak İsveç’e trenle yassı çelik tedarik ediyor. Gelecekte, çeliğin Volvo Cars’a teslim edilmesi, kısa transit süreleri ve maksimum kapasite kullanımı ile doğrudan ve hızlı, sofistike bir servis konsepti aracılığıyla hurda olarak geri dönmesi planlanıyor.
  
  

Finlandiya merkezli paslanmaz çelik üreticisi Outokumpu, Circle Green® markası altında ürettiği yeşil paslanmaz çeliği Fransa merkezli demiryolu araçları üreticisi Alstom’a tedarik edeceğini duyurdu. Alstom, bu çeliği en yeni nesil Metropolis metro vagonlarında kullanacak.

• Neden önemli? Bu işbirliği, Fransız şirketin 2030 yılına kadar ürün ve hizmetlerinden kaynaklanan emisyonları %30 oranında azaltmasına yardımcı olacak.
  
  

Hindistan merkezli çelik üreticisi Tata Steel, daha geniş kapsamlı karbon salımını azaltma yol haritasının bir parçası olarak, önümüzdeki 10-15 yıl içinde geri dönüşüm yoluyla yıllık 15 milyon ton çelik üretimi hedefliyor. Bu büyümenin önemli bir kısmının, hurda bazlı elektrik ark ocakları gibi düşük karbon teknolojilerine dayanması bekleniyor.

• Karbonsuzlaşma adımları: Tata Steel, Birleşik Krallık’taki Port Talbot tesisinde yüksek fırınları EAF’lerle değiştirerek net sıfır hedefine doğru önemli bir adım attı. Şirketin tüm Avrupa yüksek fırınlarının 2035 yılına kadar aşamalı olarak kapatması bekleniyor.
• Hindistan için uyarı: Araştırma grubu Global Energy Monitor ise Hindistan’ın çelik üretimini 2030 yılına kadar ikiye katlama yönündeki planlarına, ülkenin mevcut kömür bazlı üretim teknolojilerine olan bağlılığına dikkat çekiyor. Karbonsuzlaşma adımlarının hızlandırılması konusunda uyarıda bulunuyor.
  
  

Çin’de, çelik sektörünün şimdiden %80’i yeni ve katı çevre standartlarına uygun hâle getirildi. Bugüne kadar 830 milyon tonluk üretim kapasitesi, ultra düşük emisyon standartlarını karşılayacak şekilde modernize edildi. Böylece “ultra düşük emisyon” programında sona yaklaştığı ifade ediliyor. Geriye kalan çelik tesislerinin de 2025 sonu olan nihai tarihe kadar dönüşümü tamamlaması bekleniyor.

• Neden önemli? Bu dönüşüm, yalnızca baca gazı salımlarını değil, ham madde taşımacılığından depolamaya kadar üretimin tüm aşamalarındaki partikül madde, kükürt dioksit ve azot oksit salınımlarını kapsayan bütüncül bir yaklaşımı içeriyor.
  
  

Japonya merkezli çelik üreticisi Nippon Steel, karbon emisyonlarını azaltma stratejisi kapsamında ülkede bulunan üç tesisinde elektrik ark ocaklarına toplam 6 milyar dolar yatırım yapmayı planlıyor. Şirket, ayrıca, ülkedeki Yeşil Dönüşüm Teşvik Yasası kapsamında hükümetten 1,75 milyar dolar sübvansiyon da alacak.

• Nasıl? Kyushu tesisinde yıllık yaklaşık iki milyon mt üretim kapasitesine sahip yeni bir elektrik ark ocağı inşa edecek. Setouchi tesisindeki elektrik ark ocağı kapasitesini yıllık yaklaşık 500.000 mt’a çıkaracak ve Yamaguchi tesisinde yıllık 400.000 mt üretim kapasitesine sahip bir elektrik ark ocağını yenileyecek.

• Üç ana teknoloji: Şirketin karbonsuzlaşma stratejilerini üç ana teknoloji oluşturuyor: Büyük EAF’lerde yüksek kaliteli çelik üretimi, yüksek fırınlara hidrojen enjeksiyonu ve hidrojen kullanarak DRI üretimi. DRI teknolojisi, demir cevherini kok kömürü yerine hidrojenle indirgeyerek çelik üretimindeki karbon emisyonlarını önemli ölçüde azaltıyor.

• Öte yandan: Bir diğer Japonya merkezli çelik üreticisi Kobe Steel ise karbonsuzlaştırma faaliyetlerini de içeren çelik üretimi yatırım hedeflerini, geleceğe yönelik belirsizliğin artması ve finansal gücünü korumak amacıyla düşürdüğünü duyurdu.
  
  

Fastmarkets’ın yeşil çelik fiyatlamaları, düşük karbon emisyonlu çelik üretmenin ek maliyetini yansıtmak üzere yayınlandı. Oluşturulan yeni fiyatlandırma araçlarıyla yeşil çelik piyasasına şeffaflık getirilmesi ve alıcılar ile satıcılar için bir referans noktası (benchmark) oluşturulması ve böylece düşük karbonlu çelik için fiziksel ve finansal sözleşmelerin yapılmasının kolaylaştırılması hedefleniyor.

• Nasıl? Fiyatlar, standart çelik üretimine kıyasla daha az karbon salımıyla üretilen çelik için ton başına ek maliyeti bir “fark” veya “prim” olarak gösterecek. Bu prim, Avrupa’da sıcak haddelenmiş rulo (HRC) için belirlenen geleneksel fiyatın üzerine eklenecek.
• Neden önemli? Bu girişim, çelik üreticilerinin karbonsuzlaştırma yatırımlarının maliyetini yansıtmalarına olanak tanırken, çelik alıcılarına da (örneğin otomotiv sektörü) düşük karbonlu ürünleri tedarik etmeleri için net bir fiyatlandırma mekanizması sunar. Bu, tüm tedarik zincirinin yeşil dönüşümünü destekleyen kritik bir adım olarak görülmektedir.