Çelik Gündemi

SEFiA Çelik Gündemi #18: ABD–AB çelik ticaretinde yeni çerçeve

İçindekiler

Dünya’da ve Türkiye’de Çelik Üretimi

Küresel ham çelik üretimi, Temmuz 2025’te geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla %1,3 düşüşle 150,1 milyon ton seviyesinde gerçekleşti.

İlk üç ülke: Temmuz 2025’te Çin 79,7 milyon ton (yıllık %4 azalış), Hindistan ise 14 milyon ton (yıllık %14 artış) üretimle küresel ham çelik üretiminde ilk iki sırayı aldı. Üçüncü sıradaki Japonya’nın üretimi yıllık %2,5 azalışla 6,9 milyon ton oldu.

Türkiye’de ham çelik üretimi, Temmuz 2025’te bir önceki yılın aynı dönemine göre %4,2 artışla 3,2 milyon ton oldu. Türkiye, böylece, küresel ham çelik üretiminde yedinci sıradaki konumunu korudu.

Dış ticaret: Haziran 2025’te çelik ürünleri ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre %13,5 artışla 931,3 milyon dolar; ithalat ise %28,7 artışla 1,2 milyar dolar oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise, 2025 yılının aynı döneminden bu yana, %73,5’ten %80,2’ye yükseldi.

Değerlendirme: Yılın ilk yarısında çelik dış ticaret açığı, özellikle Uzak Doğu ve Rusya ile artmaya devam etti. Uzak Doğu’dan ithalat %9,9 artarak 4,7 milyon tona çıkarken ihracat %29 düşüşle 59,2 bin tona indi. Rusya’dan ithalat %74,5 artışla 2,2 milyon tona yükselirken, ihracat %73,6 azalarak 11,1 bin tona geriledi. Latin Amerika’ya ihracat %29,5 azalarak 355 bin tona düşse de, AB’ye ihracattaki %38,6’lık artışla Türkiye’nin toplam çelik ihracatı %18,6 yükseldi.

Haziran ayında ithalatta yaşanan %52,4’lük artış, özellikle Çin, Rusya ve Uzak Doğu’dan DİR kapsamında yapılan yüksek oranlı ithalatla birlikte sektörde ciddi rahatsızlık yarattı. Başlangıçta üretimi olmayan ürünlerin ihracata dönük işlenmesi için tasarlanan DİR, mevcut durumda Türkiye’nin üretim kapasitesiyle doğrudan rekabet eder hale gelerek, ana amacından sapmış ve acilen gözden geçirilmesi gereken bir noktaya ulaştı.

Çelik Gündeminde Öne Çıkan Gelişmeler

ABD ve AB, karşılıklı, adil ve dengeli ticaret konusunda yeni bir çerçeve üzerinde anlaşmaya vardı.

Neden önemli? Bu yeni çerçeve, her iki tarafın da tedarik zincirinin dayanıklılığını güçlendirme, yeşil ve dijital dönüşümü teşvik etme ve piyasa dışı uygulamalara karşı transatlantik ekonomik güvenliği sağlama konusundaki taahhütlerini pekiştirmektedir.
Öne çıkan maddeler: ABD, AB ihracatları için TRQ (tarife kotası) oluşturulmasını ve küresel çelik ve alüminyum kapasite fazlasına karşı koruma önlemleri alınmasını değerlendirmek amacıyla, çoğu AB ürününe %15, AB çeliği, alüminyumu ve bunların türevlerine ise %50 ithalat vergisi uygulayacak.
Bir adım geriden: ABD-AB ekonomik ilişkileri halihazırda 5 trilyon dolarlık karşılıklı yatırımı desteklemektedir.

Avrupa Çelik Birliği (EUROFER), yeni AB-ABD ticaret çerçevesinin AB çelik ihracatını oldukça savunmasız hale getireceği konusunda uyarıda bulunuyor. Zira, yaklaşık 4 milyon ton çeliğe uygulanan %50’lik ABD gümrük vergisi, bağlayıcı bir anlaşma imzalanana kadar yürürlükte kalacak.

Ayrıntılar: Eurofer Genel Direktörü Axel Eggert, AB ile ABD arasında varılan anlaşmanın belirsiz ifadeler içermesi nedeniyle sürecin ciddi gecikmelere yol açabileceğini belirterek, Eylül ayında AB Çelik Eylem Planı doğrultusunda güçlü bir ticaret savunma mekanizması açıklanması çağrısında bulundu. Açıklanan çerçeve anlaşma, çoğu AB ürününe %15, çelik ve alüminyum ürünlerine ise %50 gümrük vergisi öngörürken, ileride kota-temelli bir sisteme geçiş ihtimali de gündeme geldi.
Bir adım geriden: 2018’den bu yana küresel kapasite fazlası, ABD’nin 232. Madde tarifeleri ve zayıf AB talebi nedeniyle 30 milyon tonluk talep kaybı yaşayan sektör, son olarak ABD’nin martta %25 ve haziranda %50’lik ek tarifeleriyle daha da zor bir duruma girmişti.

Swiss Steel, çelik üretiminde hidrojen bazlı karbon azaltma yöntemini test ediyor. 13 farklı çelik kalitesinde yapılan ilk pilot denemelerde, yapısal değişiklikler veya malzeme bütünlüğünde kayıp görülmedi. Bu, dünyanın en karbon yoğun endüstrilerinden birinin karbonsuzlaştırılmasında önemli bir adımdır.

Neden önemli? AB’nin desteğiyle Nisan 2023’te başlatılan HYDREAMS, çelik sektöründe ısıtma ve tavlama fırınlarında hem titreşimli hem de alev brülörleri kullanarak hidrojen kullanımını araştıran ilk büyük ölçekli programdır.
Nasıl? Şirket, 2026 yılına kadar üç endüstriyel test ünitesi kullanarak bulguları doğrulamayı planlamaktadır. Mart 2025’te faaliyete geçen DEMO 3, bu yaz pilot denemeler için hazırlık yapıyor. Külçe ve levha gibi diğer ürün türlerini hedefleyen DEMO 1 ve DEMO 2’nin 2026 yılında devreye alınması bekleniyor. Bu pilot uygulamalar, hidrojen

yanması altında alev davranışını, ısı transferini ve egzoz gazı bileşimini değerlendirmek amacıyla yapılan önceki laboratuvar ölçekli testler ve CFD simülasyonlarına dayanıyor.

Rus çelik üreticisi Magnitogorsk Iron and Steel Works (MMK), 2025 yılında yeşil dönüşüm için 10 milyar RUB’dan fazla yatırım yapacak. Bu tutarın 9,9 milyar rublesi ana şirket tarafından karşılanacak. Bu yatırımlar, çelik üretim faaliyetlerinin ekolojik etkisini en aza indirmeyi hedefleyen 2025 MMK Çevre Programı kapsamında gerçekleştirilecek olup, program; üretim hatlarının modernizasyonu, atıkların döngüsel ekonomiye kazandırılması ve biyoçeşitlilik odaklı projeleri kapsıyor.

Projeler: Modernizasyon programı kapsamında şirket, 2025 boyunca 25 çevresel önlem ve 7 ek projeyi hayata geçirecek. En büyük yatırım kalemi olan 2,6 milyar ruble kok üretim ünitesinin modernizasyonu ve çevre koruma yapılarının inşasına ayrılırken, 1,8 milyar ruble ile 2027’ye kadar beş yüksek fırının hava ısıtıcıları yenilenecek.

Norwegian Hydrogen and GreenIron, fosil yakıt kullanmayan metal üretimini ölçeklendirmek için stratejik anlaşma imzaladı.

Karbonsuzlaşma adımları: GreenIron’un patentli teknolojisi, CO₂ emisyonu oluşturmadan metal oksitleri azaltmak için yeşil hidrojen kullanır ve böylece tamamen fosil yakıt içermeyen metal üretimi sağlar. Norwegian Hydrogen’in Hellesylt’teki operasyonel deneyimi, Sandviken tesisi için geliştirilmekte olan yeni hidrojen kapasitesi ile birleştiğinde, genişleme için güçlü bir platform oluşturmaktadır.

Yeşil çelik teknolojilerinde yaptığı yatırımlarla bilinen POSCO Group, Hindistan’ın önde gelen çelik üreticisi JSW Group ile %50-%50 ortaklıkla Odisha eyaletinde yıllık 6 milyon ton kapasiteli entegre çelik tesisi kurmak üzere bağlayıcı olmayan bir mutabakat imzalayarak Hindistan pazarına girişte en somut adımını attı.

Neden önemli? 2005’ten bu yana çeşitli girişimleri başarısızlıkla sonuçlanan Posco, bu kez güçlü bir yerel ortakla ilerleyerek projeyi güvence altına alıyor. Keonjhar’da arazi alımları başlarken, tesisin demir cevheri ve kömür kaynaklarına yakın konumu düşük maliyet avantajı sağlayacak. Ortaklık yalnızca çelik üretiminde değil, batarya malzemeleri ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda da işbirliğini derinleştirecek.
Öte yandan: POSCO çelik sektöründe inovasyonu hızlandırmak ve yeni büyüme fırsatları yaratmak amacıyla büyüklüğü yaklaşık 36 milyon $ olacak ilk kurumsal girişim sermayesi fonunu oluşturduğunu açıkladı. Bu fon aracılığıyla dijital dönüşüm, enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji projelerine destek verecek olan şirket, çelik üretimine yönelik karbonsuzlaşma teknolojileri de geliştirecek.

Hyundai Steel, karbon yakalama, kullanma ve depolama (CCUS) merkezlerini belirlemek amacıyla BHP, Chevron, Mitsui & Co., JSW Steel ve AM/NS India ile bir konsorsiyum kurarak “CCUS Hub Study” adlı ortak araştırma projesi başlattı.

Neden önemli? 18 ay sürecek çalışma kapsamında Güneydoğu Asya ve Kuzey Avustralya’da karbondioksit toplama, sıkıştırma ve işleme merkezleri için aday bölgeler belirlenecek ve bu merkezlerden toplanan CO₂ deniz altındaki depolara aktarılacak. Hyundai Steel, küresel şirketlerle işbirliği sayesinde karbon nötr hedeflerine ulaşmada CCUS ve diğer karbon azaltım teknolojilerini geliştirmeyi, böylece çelik sektörünün sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi hedefliyor.

Namibya merkezli çelik üreticisi H2-DRI Green Iron Manufacturing (Pty) Ltd. (HyIron), Afrika’da yeşil demir ve çelik değer zincirinin geliştirilmesini ilerletmek için Namibya Sanayi, Maden ve Enerji Bakanlığı (MIME) ve Japonya’nın Toyota Tsusho Corporation ile bir mutabakat zaptı (MoU) imzaladı.

Neden önemli? Bu ortaklık, Afrika’nın küresel karbonsuzlaşma ve yeşil sanayileşme sürecindeki artan rolünü vurguluyor.
Nasıl? Ortaklık, hidrojen bazlı demir indirgeme teknolojisiyle sıfır emisyonlu bir üretim sistemi kurarak karbon yoğun geleneksel yöntemlerden uzaklaşmayı ve küresel karbon azaltımı ile yeşil sanayileşme hedeflerini desteklemeyi amaçlıyor. Anlaşma kapsamında Namibya’da yeşil demir üretiminin genişletilmesine yönelik ortak bir fizibilite çalışması yapılacak, ayrıca özel bir ekonomik bölge ve gerekli altyapının oluşturulması değerlendirilecek.

Almanya Federal Hükümeti, Karbondioksit Depolama Yasası’nda değişiklik öngören tasarıyı onayladığını duyurdu. Yeni düzenleme ile karbon yakalama, taşıma ve yer altında depolama (CCS) için yasal çerçeve genişletilmiş oldu. Şimdiye kadar Almanya’daki CCS projeleri yalnızca araştırma ve pilot faaliyetlerle sınırlıydı.

Neden önemli? Almanya’nın 2045 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşma hedefi ve sanayisinde rekabet gücünü koruması açısından kritik bir önem taşıdığı belirtiliyor.
Neden gerekli? Haberde, çelik, çimento ve kireç gibi sektörlerde emisyonların tamamen önlenemediği, bu nedenle net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmak için CCS teknolojisinin zorunlu görüldüğü belirtiliyor.
Çelik sektörüne etkisi: Karbondioksit Depolama Yasası’nda yapılan değişiklikler, çelik gibi emisyonu azaltması zor sektörler için CCS teknolojisini gerekli bir unsur haline getiriyor. Yeni yasal çerçevenin, çelik üreticilerinin hidrojen bazlı karbonsuzlaşmanın ötesine geçerek ulaşım ve depolama altyapısına erişimini kolaylaştırması; böylece pilot projelerin ve altyapı çalışmalarının Almanya’nın stratejisiyle uyumlu hale gelmesini sağlayabileceği belirtiliyor.

Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile diğer ilgili bakanlıklar, 2025-2026 dönemini kapsayan Çelik Endüstrisi Büyüme İstikrarı Eylem Planı’nı yayımladı.

Ayrıntılar: Plan kapsamında, Çin’in üretim kapasitesinin ve üretiminin daha hassas düzenleneceği belirtiliyor. Planda somut üretim kesintisi hedefleri henüz açıklanmamış durumda ancak yüksek teknolojiye sahip üretimin destekleneceği ve eski/atıl kapasitenin kapatılacağının altı çiziliyor. 2025-2026 döneminde ise, Çin’in demir dışı metal eritme ve haddeleme sektöründe yıllık %4 üretim artışı bekleniyor. Çinli üreticilere göre 2025’te 50 milyon ton kesinti yapılabileceği ancak konunun yavaş ilerlediği, Eylül’den itibaren talebin toparlanabileceği öngörülüyor. Planda çelik sektöründe üretim hacminin azaltılması ve üreticilerin belirli kriterlere göre sınıflandırılarak denetlenmesi ana temalar arasında yer alıyor.

Özetle: Çin çelik endüstrisinde üretimde kısıntı ve kapasite optimizasyonu politikaları öne çıkıyor. Üretim düşüşü yaşanmasına rağmen talepte toparlanma bekleniyor.

Raporlar ve değerlendirmeler

Global Efficiency Intelligence ve Asian Center for Energy tarafından Vietnam Çelik Sanayisi 2050 Net Sıfır Yol Haritası raporu ülkenin 2050 net-sıfır doğrultusunda 2060’a uzana dört senaryoyu değerlendiriyor. Net sıfır yolunda esas kaldıraç hurda bazlı EAF ve yeşil H2-DRI’a geçiş olurken, CCUS ise ikincil rolde yer alıyor. 2023’te ~19 Mt ham çelikle dünyada 12. olan üretimin 2060’ta ~55 Mt/yıla çıkabileceği öngörülürken, Net-Zero senaryosunda çelik emisyonları 2023’e göre %89, 2060 BAU’ya göre %95 daha düşük projekte ediliyor. H₂-DRI bugün ton başına prim taşısa da nihai ürün etkisi sınırlı (~$285/binek araç, ~$790/50 m² konut, H₂=$5/kg varsayımı); hurda-EAF maliyetinin ~%75’i hurda olduğundan hurda arzı ve lojistiği rekabetçilikte kritik olarak değerlendirilmiştir. Malzeme verimliliği,talep yönetimi,enerji verimliliği,düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçiş,CCUS gibi konular politika yapıcılar için strateji geliştirme alanı olarak öne çıkıyor. Yeni BF onaylarının sınırlandırılması, EAF/DRI teşvikleri, hurda toplama standartları, Kamu alımlarına malzeme verimliliği kriterleri, sektörel enerji denetimleri, atıksıcaklık geri kazanımı, düşük/orta sıcaklık elektrifikasyonu kısa vadede alınacak aksiyon adımları olarak önerilmiştir.
Global Efficiency Intelligence ve Asian Center for Energy tarafından Endonezya Çelik Sanayisi 2060 Net Sıfır Yol Haritası raporu ülkenin 2060’da net sıfır hedefine başta hurda bazlı EAF ve H2-DRI olmak üzere düşük karbonlu üretim yollarına teknolojik geçişle ulaşabileceği öne çıkıyor. H₂-DRI kritik önemdedir ancak bugünkü hidrojen maliyetleri ve altyapı gereksinimleri nedeniyle 2060’ta yurt içi çelik üretiminin yalnızca yaklaşık %10’unu karşılayacağı varsayılmaktadır. Yeşil demir ithalatı iç dönüşümü tamamlayıcı bir rol oynar ancak 2060’taki toplam azaltımın %15’inden azını sağlar; CCUS ise Net Sıfır yolunda temel bir kaldıraç olarak değerlendirilmese de toplam emisyon azaltımına görece sınırlı katkı sunar. retim 2023’te ~17 Mt iken 2060’ta ~60 Mt/yıl potansiyeline işaret ediliyor; Endonezya ASEAN’da 2., dünyada 14. üretici ve değere göre 4. Ihracatçı konumundadır. 2030’a kadar verimlilik ve elektrifikasyon öne çıkarken 2030 sonrası teknoloji dönüşümü baskın hale gelmektedir.
The Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) tarafından hazırlanan Closing the Loop: From Stalled Green Steel Targets to a Strategic Reset In China raporuna göre Çin’in çelik sektöründe 2025’in ilk 6 ayı için yapılan incelemede, 2025 için belirlenen %15 elektrik ark ocağı (EAF) hedefi gerçekleşememiş, oran on yılı aşkın süredir %10 seviyesinde kalmıştır. Bu durum yaklaşık 160 milyon ton ek CO₂ emisyonuna yol açarak ülkenin karbonsuzlaşma sürecini küresel eğilimlerin gerisine düşürmektedir. Yüksek elektrik maliyetleri, hurda arzındaki sıkıntılar ve finansal kayıplar EAF üreticilerini zor durumda bırakırken, 2024’te hurda ithalatı yarı yarıya azalmış, bölgesel üretim artışları merkezi hedeflerle çelişmiştir. Aşırı kapasite sorununu ihracata yönelerek aşmaya çalışan sektör, artan ticaret engelleri ve düşük katma değerli bilet ihracatına bağımlılıkla stratejik kırılganlık yaşamaktadır. Rapor, acilen BF–BOF üretiminin azaltılması, EAF kullanımının artırılması, hurdanın stratejik kaynak olarak ele alınması ve karbon ile elektrik fiyatlamasının reforme edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.