İklim Ağı’ndan 1 Mayıs Açıklaması: İşçileri Koruyan Adil Geçiş Mekanizması Kurulmalı

İklim Ağı’nın açıklaması şöyle: 

İklim Ağı olarak Uluslararası Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü 1 Mayıs’ta emek mücadelesi ile dayanışmamızı paylaşıyor, hem doğayı hem de emeği sömüren üstelik savaşları artıran fosil yakıtları geride bıraktığımız bir gelecek talebimizi yineliyoruz. Bunun için de acilen hem iklimi hem de işçileri koruyan ulusal adil geçiş mekanizması talep ediyoruz. 

Son yıllarda kömür madencileri ve santral işçileri Afşin Elbistan, Soma, Yatağan, Çayırhan’da özelleştirme, üretim daralması/kapanma gibi sebeplerle ya işten çıkarılıyor ya da zaten iş güvenliğinin olmadığı sektörde maaşlarının ödenmemesi, düşük maaş gibi sorunlarla çok daha kötü çalışma koşullarına mahkûm ediliyor.  Bu durumun çok yakın bir örneğini, Eskişehir’de başlayıp 2 gün öncesine kadar Ankara’da haklarını arayarak alan madencilerin durumunda gördük. Bu vesileyle madencilerle dayanışma duygularımızı paylaşıyor, işçilerin haklarını alabildikleri adil bir geçiş sürecinin bir an önce hayata geçirilmesini bir kez daha talep ediyoruz. 

Maalesef işçilerin yaşadığı bu süreç, adil geçiş planları yapılmadan, piyasa koşullarına terk edilmiş kömür sektöründe yaşanabilecek işçi hakları ihlallerinin bir sonucu. Çünkü İklim kriziyle mücadele süreci, kömür gibi fosil yakıt temelli sektörleri yeniden yapılandırırken yeni iş alanları da yaratıyor; ancak bu dönüşüm gerekli hazırlık ve planlama olmadan gerçekleştiğinde, işçiler güvencesiz koşullarla karşı karşıya kalıyor.

Hükümet, bunu önlemek ve hiçbir işçinin işsiz kalmadığı bir adil geçiş mekanizması kurmak yerine can çekişen kömür sektörünü ayakta tutmak için yeni teşvikler getiriyor. Ekim 2025’te getirilen yeni teşvik paketiyle kömüre her yıl fazladan 133 milyon dolar kamu kaynağı ayrılacak, oysa bu parayla kömür bölgelerinde temiz ve insan onuruna yakışır istihdam alanları yaratılabilir. 

Türkiye’nin başkanlık ve ev sahipliği yapacağı COP31 İklim Zirvesi’nin de ana gündemlerinden biri adil geçiş mekanizması. COP30’da dönüm noktası niteliğinde bir kararla Adil Geçiş Mekanizması oluşturuldu. COP31’den de bu yeni mekanizmayı finansman, zaman çizelgesi ve nasıl işleyeceğine dair somut detaylarla hayata geçirmesini bekliyoruz. Bu kapsamda Türkiye’nin COP31 Başkanı olarak önce kendi evinde değişimi başlatıp kömürden çıkış takvimini açıklayarak ulusal adil geçiş mekanizmasının katılımcı şekilde  oluşturması gerekiyor. Bunu yaptığı takdirde COP31 başkanlığında adil geçişe dair kararlığını göstermiş olacak.”